“ผมสนใจอยากเปิดร้านยาครับพี่ แต่ผมไม่ได้จบเภสัชฯ นะครับ สามารถเปิดได้ไหมครับ”

      เป็นคำถามที่ถูกถามบ่อย ๆ และมีการค้นหาใน google ก็เยอะ ว่า “ถ้าไม่ใช่เภสัชฯ เปิดร้านยาได้ไหม“ สามารถตอบในเบื้องต้นได้เลยครับว่า “เปิดได้” แต่ในคำว่า “เปิดได้” ก็มีรายละเอียดที่ต้องศึกษากันก่อนที่จะเปิดหรือลงทุนในการเปิดร้านยา เรื่องนี้เกี่ยวข้องกับกฎหมายที่เกี่ยวกับยา ก็ต้องอ้างอิงจาก พรบ.ยา 2510 และ กฎกระทรวง แต่ขอสรุปสั้นๆ ตามนี้ โดยการขออนุญาตเปิดร้านยานั้น บุคคลที่เกี่ยวข้องจะมี 2 บุคคล คือ ผู้ขอหรือผู้รับอนุญาต ก็คือเจ้าของร้าน กับอีกส่วนคือ ผู้มีหน้าที่ปฏิบัติการ ก็คือเภสัชกรประจำร้าน ซึ่งถ้าเจ้าของร้านเป็นเภสัชกร ก็สามารถเป็นได้ทั้งผู้ขอหรือผู้รับอนุญาตและผู้มีหน้าที่ปฏิบัติการได้ ดังนั้นถ้าหากผู้ขอหรือผู้รับอนุญาตไม่ใช่เภสัชกร ก็จำเป็นต้องหาผู้มีหน้าที่ปฏิบัติการ ซึ่งก็คือเภสัชกรให้ถูกต้องตามกฎหมาย โดยผู้ขอหรือผู้รับอนุญาตสามารถเป็นได้ทั้งแบบบุคคลธรรมดาหรือนิติบุคคล

     ในกฎหมายระบุถึงคุณสมบัติของผู้ขอหรือผู้รับอนุญาตไว้ มีคุณสมบัติดังนี้ (อ้างอิง พรบ.ยา 2510 มาตรา 14)

          (1) เป็นเจ้าของกิจการและเป็นผู้มีทรัพย์สินหรือฐานะพอที่จะตั้งและดำเนินกิจการได้

          (2) มีอายุไม่ต่ำกว่ายี่สิบปีบริบูรณ์

          (3) มีถิ่นที่อยู่ในประเทศไทย

        (4) ไม่เคยได้รับโทษจำคุกโดยคําพิพากษาถึงที่สุดหรือคําสั่งที่ชอบด้วยกฎหมายให้จำคุกใน ความผิดที่กฎหมายบัญญัติให้ถือเอาการกระทำโดยทุจริตเป็นองค์ประกอบ หรือในความผิดตามกฎหมายว่าด้วยยาเสพติดให้โทษ กฎหมายว่าด้วยวัตถุที่ออกฤทธิ์ต่อจิตและประสาท กฎหมายว่าด้วย การขายยาหรือพระราชบัญญัตินี้ เว้นแต่พ้นโทษมาแล้วไม่น้อยกว่าสองปีก่อนวันขอรับใบอนุญาต

          (5) ไม่เป็นบุคคลวิกลจริต หรือคนไร้ความสามารถหรือคนเสมือนไร้ความสามารถ

          (6) ไม่เป็นโรคตามที่รัฐมนตรีประกาศกําหนดในราชกิจจานุเบกษา

         (7) มีสถานที่ผลิตยา สถานที่ขายยา สถานที่นําหรือสั่งยาเข้ามาในราชอาณาจักร หรือสถานที่ เก็บยา และอุปกรณ์ที่ใช้ในการผลิตยา การขายยาหรือการเก็บยาและการควบคุม หรือรักษาคุณภาพยา ซึ่งมีลักษณะและจำนวนตามที่กําหนดในกฎกระทรวง

       (8) ใช้ชื่อในการประกอบพาณิชยกิจไม่ซ้ำหรือคล้ายคลึงกับชื่อที่ใช้ในการประกอบพาณิชยกิจ ของผู้รับอนุญาตซึ่งอยู่ในระหว่างถูกสั่งพักใช้ใบอนุญาตหรือซึ่งถูกเพิกถอนใบอนุญาตยังไม่ครบหนึ่งปี

      (9) มีเภสัชกรชั้นหนึ่ง เป็น “ผู้ที่จะปฏิบัติการ” ประจำอยู่ ณ สถานที่ขายยาแผนปัจจุบัน ตลอดเวลาที่เปิดทำการ  โดยผู้มีหน้าที่ปฏิบัติการนั้นสามารถอยู่ประจำ ณ สถานที่ผลิต ยา สถานที่ขายยา หรือสถานที่นําหรือสั่งยาเข้ามาในราชอาณาจักรได้แต่เพียงแห่งเดียว

      ในกรณีนิติบุคคลเป็นผู้ขออนุญาต ผู้จัดการหรือผู้แทนของนิติบุคคล ซึ่งเป็นผู้ดำเนิน กิจการต้องมีคุณสมบัติตาม (2) และ (3) และไม่มีลักษณะต้องห้ามตาม (4) (5) หรือ (6)

ความเสี่ยงที่เจ้าของไม่ได้เป็นเภสัชกรควรพิจารณาก่อนเปิดร้านยา

       แต่ร้านยาที่เจ้าของไม่ได้เป็นเภสัชกร หรือร้านยาที่ต้องมีการจ้างเภสัชกรประจำร้านยา เพื่อที่จะทำให้เปิดร้านยาอย่างถูกต้องตามกฎหมาย ก็จะมีความเสี่ยงที่ ซึ่งเคยกล่าวไปในบทความที่ผ่านมา (6 ข้อที่ต้องรู้…ก่อนเปิดร้านยา) จะต้องระวังหรือต้องมีการจัดการบริหารความเสี่ยงให้ดี อย่างแรกคือเมื่อร้านยาต้องมีเภสัชกรประจำร้านตลอดเวลาทำการ ดังนั้นเภสัชกรจะมีความสำคัญต่อการเปิดร้านยา ถ้ามองในมุมของเจ้าของร้านก็อยากให้เภสัชกรอยู่ประจำที่ร้านไปนาน ๆ ไม่ต้องเปลี่ยนเภสัชกรบ่อย ๆ การจ้างงานก็อาจจะต้องมีการทำสัญญา ซึ่งก็ขึ้นอยู่กับว่าจะเป็นสัญญาที่มีข้อผูกมัดมากน้อยแค่ไหน ดังนั้นก่อนที่เจ้าของร้านจ้างกับเภสัชประจำร้านยา ก็ควรจะคุยเรื่องการทำสัญญาให้เรียบร้อย เพื่อให้เกิดประโยชน์กันทั้งสองฝ่าย อย่างที่สองเมื่อมีการจ้างเภสัชกรประจำร้าน สิ่งที่เลี่ยงไม่ได้ก็คือรายจ่ายที่ต้องเพิ่มขึ้น ทั้งรายจ่ายเรื่องค่าตอบแทนของเภสัชกรประจำร้าน ค่าตอบแทนของเภสัชกรที่เข้ามาทำงานล่วงเวลา (Part-time) ดังนั้นก่อนที่จะเปิดร้านยา เจ้าของร้านควรจะต้องคิดให้รอบคอบก่อนว่าจะมีการบริหารจัดการความเสี่ยงทั้งสองข้อนี้อย่างไร

       สุดท้ายฝากถึงเจ้าของร้านยาว่าในการที่จะบริหารร้านยาให้ประสบความสำเร็จ เจ้าของร้านควรมีความรู้ไม่ใช่แค่เรื่องการบริหารจัดการร้านเพียงอย่างเดียว เนื่องจากร้านยาเป็นธุรกิจเฉพาะ เจ้าของร้านควรมีการพัฒนาความรู้ที่เกี่ยวข้องการยาควบคู่ไปด้วย ทั้งในเรื่องความรู้เรื่องยา ความรู้เกี่ยวกับการบริการจัดการร้านยา เป็นต้น เพราะไม่ว่าจะเป็นธุรกิจอะไรก็ตาม เจ้าของร้านควรที่จะมีความรู้เกี่ยวกับธุรกิจนั้นๆ ควรเข้าไปมีส่วนร่วมในการบริหารจัดการ และไม่พึ่งพาผู้อื่นมากเกินไป สิ่งเหล่านี้ก็จะช่วยทำให้ธุรกิจประสบความสำเร็จได้